ASİ Dijital › Maliyet hesaplama › Basit usul 2026

Basit usul 2026: hangi meslekler kapsam dışı kaldı?

Son güncelleme: 11 Ekim 2026 · 2026 rakamları · ASİ Hesap verisi

Basit usul nedir?

Basit usul, küçük esnaf için en hafif vergi düzenidir. Gelir Vergisi Kanunu'nun 46–48. maddelerinde yer alır ve yalnız ticari kazanç için geçerlidir. Dükkânını açan berber, terzi ya da küçük bir hizmet işletmesi bu düzende neredeyse hiç vergi yükü taşımadan çalışabilir.

• Kazancın vergiden istisnaBasit usul kazancı gelir vergisinden istisnadır (GVK mükerrer 20/A). Yalnız basit usul kazancın varsa yıllık gelir vergisi beyannamesi de vermezsin.
• KDV yokSatış ve hizmetlerin KDV'den istisnadır; KDV beyannamesi vermezsin. Bunun bedeli de var: aldığın mal ve hizmette ödediğin KDV'yi geri alamazsın, maliyetine girer.
• Defter yok, Defter-Beyan varDefter tutmazsın. Alış/gider ve satış/hasılat kayıtların üç ayda bir, izleyen ayın sonuna kadar Defter-Beyan Sistemi'ne girilir. Bu işi çoğunlukla mali müşavirin yapar.
• Fiş ve faturaEsnaf odası aracılığıyla basılan fatura ve perakende satış fişini kullanırsın. Belge verilmeyen günlük satışlar için gün sonunda tek fatura kesilir. 31 Aralık 2026'ya kadar vergiler dahil 3.000 TL'ye kadar işlemlerde kâğıt fatura kesebilirsin; üstü e-Arşiv. 1 Ocak 2027'den kâğıt fatura bitiyor.
• Yazar kasa zorunlu değilBasit usulde yazar kasa (ÖKC) zorunlu değildir; istersen kullanabilirsin.
• Bağ-Kur ve oda kaydı yine varBasit usulde vergilendirilen kişi esnaf sayılır. Esnaf ve sanatkârlar odasına ve esnaf siciline kaydolursun; vergi kaydıyla birlikte Bağ-Kur'lu olursun.

Basit usul 2026 şartları ve hadleri

Basit usulden yararlanmak için işin kapsamda olmalı ve aşağıdaki sınırları aşmamalısın. Rakamlar 332 sıra numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği'nden (Resmî Gazete 31.12.2025) alınmıştır.

Kira kendi mülkünde çalışıyorsan emsal kira üzerinden değerlendirilir. Bu sınırları aşarsan ertesi yıl gerçek usule geçersin. Hangi rakamın sana uygulanacağını işe başlamadan mali müşavirine sor.

Hiç basit usul olamayanlar (GVK md. 48)

Bazı işler nerede açılırsa açılsın basit usule giremez. Kanunun saydığı başlıca gruplar şunlar:

• Aracılık ve emlakTavassut (aracılık) işleri, gayrimenkul ve gemi alım-satımı, sigorta prodüktörleri.
• Kıymetli maden ve para işleriSarraflar, kıymetli maden alım-satımı, ikrazatçılar.
• İnşaat taahhüdü, ilan-reklam, madenİnşaat ve onarma taahhütçüleri, ilan ve reklam işleriyle uğraşanlar, maden işletmeleri.
• Şehirlerarası taşımacılıkŞehirlerarası taşıma yapanlar ve kollektif şirket ortakları da kapsam dışıdır.
• Serbest meslekBasit usul ticari kazanç içindir. Avukat, mali müşavir, doktor, mühendis, mimar, danışman gibi serbest meslek sahipleri basit usule giremez. Kişisel bilgi ve uzmanlığa dayanan web tasarım ve yazılım işleri de vergi idaresinin bir özelgesinde serbest meslek sayılmıştır.

Ticaret siciline kayıtlı tacir olarak da basit usul uygulanmaz. Basit usul mükellefi esnaf siciline kaydolur. Kendi durumun için mali müşavirine sor.

10679 sayılı Karar: 2026'da ne değişti?

8 Eylül 2025 tarihli 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 11 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 10679 sayılı Kararla değiştirildi. Yeni kural 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanıyor.

Kural yalnız büyükşehir belediyesi olan 30 ilde geçerli. Bu illerde nüfusu 30.000'i geçen ilçelerde şu faaliyetler artık basit usulle yapılamıyor:

• a) Her türlü emtia imalatıFırın gibi üretim yapan işler.
• b) Her türlü emtia alım-satımıMarket, manav, giyim, telefoncu gibi dükkânda satış. İstisna: yalnız işyeri açmadan gezici olarak ya da pazar takibiyle yapılan perakende satış kapsam dışında kaldı; seyyar satıcı ve pazarcı basit usulde kalabilir.
• c) İnşaatla ilgili her türlü işİnşaat ve tadilat işleri.
• ç) Motorlu taşıtların bakım-onarımıOto tamir, lastikçi, oto yıkama gibi işler.
• d) Lokanta ve benzeri hizmet işletmeleriLokanta, kebapçı, dönerci, kafe gibi yeme-içme yerleri.
• e) Eğlence ve istirahat yerleriKahvehane, düğün salonu, internet kafe, bilardo salonu gibi yerler.
• f) Şehir içi yolcu taşımacılığıTaksi, dolmuş, servis.

Hangi nüfus esas alınır? Vergi daireleri her yıl Ocak'ta, bir önceki yılın 31 Aralık tarihli TÜİK nüfus verisine bakar. 2026 için esas alınan veri, Şubat 2026'da açıklanan ADNKS 2025 sonuçlarıdır.

Hizmet işleri listede yok. Berber, kuaför, terzi, elektronik tamiri gibi hizmet işleri kararın saydığı gruplarda yer almıyor. Bu yüzden büyük bir büyükşehir ilçesinde de basit usul olabilirler (hadleri aşmamak şartıyla).

Hatay örneği: ilçe ilçe nüfus ve kural

Hatay büyükşehir. Bu yüzden 30.000 nüfus sınırı burada da geçerli. TÜİK ADNKS 2025 sonuçlarına göre Hatay'ın 15 ilçesinden 14'ü 30.000'in üstünde. Kuralın uygulanmadığı tek ilçe Kumlu.

Nüfus kaynağı: TÜİK ADNKS 2025, Söz Gazetesi 10.02.2026 haberi. Sınıra en yakın ilçe Belen (37.876). Kumlu'da da, diğer ilçelerde nüfusu 2.000'in altındaki eski köy ve belde mahallelerinde de basit usul devam edebilir. Adresinin bu kapsama girip girmediğini vergi dairesine ya da mali müşavirine sor.

40 meslekte Antakya'da basit usul durumu

ASİ Hesap'taki 40 meslek sayfasında Antakya (Hatay) için seçilen işletme türü aşağıda. 10679 sayılı Karar yalnız büyükşehir illerinde uygulanıyor.

Antakya'da basit usul olabilenler (9 iş)

• Hizmet işleriBerber, Fotoğrafçı, Güzellik salonu, Halı yıkama, Kuaför, Kuru temizleme, Nakliyat firması, Spor salonu, Terzi. Bu işler kararın listesinde değil; hizmet hasılatın yıllık 600.000 TL'yi, kiran 99.000 TL'yi geçmezse basit usul seçilebilir. Nakliyatta dikkat: şehirlerarası taşıma yapacaksan GVK md. 48'e göre basit usul olmaz, mali müşavirine sor.

Antakya'da basit usul olamayanlar

• Lokanta ve yeme-içme (8 iş)Burger / fast food, Çiğ köfteci, Dönerci, Kafe, Kebapçı, Lokanta, Pide lahmacun salonu, Tatlıcı / baklavacı. Kararın (d) bendi. Antakya'da esnaf (işletme defteri) olarak açılır.
• Dükkânda alım-satım (12 iş)Çiçekçi, Giyim mağazası, Kasap, Kırtasiye, Manav, Market, Nalbur, Optik mağazası, Oto galeri, Pastane, Petshop, Telefoncu. Kararın (b) bendi. Antakya'da esnaf (işletme defteri) olarak açılır.
• İmalat (1 iş)Fırın. Kararın (a) bendi. Antakya'da esnaf olarak açılır.
• Oto bakım-onarım (3 iş)Lastikçi, Oto tamirci, Oto yıkama. Kararın (ç) bendi. Antakya'da esnaf olarak açılır.
• Kanunen hiç olamayanlar (2 iş)Emlakçı, Kuyumcu. GVK md. 48 kapsamında (emlak aracılığı, kıymetli maden). Antakya'da da esnaf (işletme defteri) olarak açılır.
• Serbest meslek ve 20/B (2 iş)Web tasarım işi, İçerik üreticisi. Web tasarım serbest meslek sayılır; içerik üreticiliği 20/B istisnasıyla ya da serbest meslek olarak vergilenir. Basit usul yok; şahıs şirketi olarak gösterilir.
• Kaynağı net olmayanlar (2 iş)E-ticaret şirketi, Eczane. Bu işlerde basit usul için net bir kaynak bulamadık; şahıs şirketi gösteriliyor. Basit usul mümkün mü, mali müşavirine sor.
• Esnaf muaflığı (1 iş)Evde yemek satışı. Evde kendi ürettiğini satıyorsan basit usule hiç gerek kalmadan esnaf muaflığı seçebilirsin.

Kısacası Antakya'da 40 işten yalnız 9'u basit usul olabiliyor.

Basit usulden çıkınca ne olur?

İşin karar kapsamındaysa ya da hadleri aştıysan gerçek usule geçersin. Esnaf için bu çoğunlukla işletme defteri demektir; ASİ Hesap'ta "Esnaf (deftere tabi)" olarak görünür. Esnaf odası kaydın ve Bağ-Kur'un aynen devam eder; değişen vergi ve kayıt düzenidir.

• Gelir vergisiKârının üzerinden ödenir. 2026'da ilk 190.000 TL için oran %15'tir; kazanç arttıkça %20, %27, %35 ve %40'a çıkar. Yılda dört kez geçici vergi (Şubat, Mayıs, Ağustos, Kasım) ödenir.
• KDV beyannamesiSatışına KDV eklersin ve her ay KDV beyannamesi verirsin. İyi tarafı: aldığın malda ödediğin KDV'yi indirebilirsin.
• İşletme defteriDefter tutulur ve tasdik ettirilir; bu işi mali müşavirin yapar. Muhasebe ücreti basit usule göre daha yüksek olur.
• Yazar kasaSon tüketiciye satış ve hizmette yazar kasa (ÖKC) ve fiş zorunlu hâle gelir. Satıcı cihazı vergi dairesine bildirir.
• e-imzae-Devlet, e-Fatura ve beyan işlemleri için e-imza almanı gerekebilir.
• Genç girişimci istisnası29 yaşından küçüksen ve ilk kez işe başlıyorsan 3 yıl boyunca yıllık 400.000 TL'ye kadar kazancın gelir vergisinden muaf. Gerçek usule geçmek zorunda kalan genç esnaf için önemli bir rahatlama.

Aradaki farkı kendi işin için görmek istersen ASİ Hesap'ta mesleğini ve ilçeni seç.

Basit usulün avantajları ve dezavantajları

Avantajlar

• Vergi yükü çok düşükKazanç gelir vergisinden, satışlar KDV'den istisna. Beyanname derdi yok.
• Daha düşük muhasebe ücretiÖrnek: Bursa SMMM Odası'nın 2026 tavsiye tarifesinde basit usul Defter-Beyan hizmeti aylık işçisiz 1.220 TL, işçili 1.480 TL (KDV dahil). Bu yalnız Bursa için doğrulandı; kendi ilindeki ücreti mali müşavirine sor.
• Yazar kasa şart değilFiş ve fatura yeterli; yazar kasa isteğe bağlı.

Dezavantajlar

• Alışta ödediğin KDV geri gelmezEkipman ve malzemede ödediğin KDV maliyetin olur. Yüksek alış yapan işlerde bu fark büyüyebilir.
• Sınırlar varKira ve hasılat sınırları işin büyüdükçe dar gelir. Sınırı aşınca ertesi yıl gerçek usule geçersin.
• Kâğıt fatura bitiyor2027'den itibaren kâğıt fatura kalkıyor; e-Arşiv'e geçiş için e-imza gerekip gerekmediğini mali müşavirine sor.
• Kapsam daralıyor2026'dan itibaren büyükşehirlerin büyük ilçelerinde birçok iş kapsam dışı kaldı. İşini kurarken bu ihtimali planına kat.

Kendi ilçeni nasıl kontrol edersin?

• 1. İlin büyükşehir mi?Değilse 10679 sayılı Karar sana uygulanmaz; yalnız GVK md. 48 ve 2026 hadlerine bakarsın.
• 2. İlçenin nüfusu 30.000'in üstünde mi?Vergi dairesi ADNKS 2025 rakamına bakar. İl merkezi ilçeleri ve 100.000+ nüfuslu ilçeler zaten sınırın çok üstünde.
• 3. İşin kararın listesinde mi?İmalat, dükkânda alım-satım, inşaat, oto bakım-onarım, lokanta, eğlence yeri ya da şehir içi yolcu taşımacılığı mı?
• 4. Adresin eski köy/belde mahallesi mi?Nüfusu 2.000'in altındaki eski köy ya da belde mahallesindeysen basit usul devam edebilir.

ASİ Hesap bu kontrolü senin için yapar: il ve ilçeni seçince basit usulün açık mı kapalı mı olduğunu gösterir. Listede olmayan bir ilçe seçersen "İlçenin nüfusu 30.000'den az mı?" diye sorar; köy/belde mahallesi için ayrı bir kutu da var. Son kararı yine de mali müşavirinle ver.

Açmadan önce ücretsiz kontroller

• Bölgendeki rakipleri gör: rakip ve talep kontrolü
• Dijital kimlik kurulum listesi
• Google yorum QR kodu
• Google İşletme Profili nasıl açılır?

İlgili rehberler: İşyeri açılış rehberi · Esnaf muaflığı 2026 · İşyeri açma ruhsatı ücretleri · KOSGEB girişimci desteği · Vergi levhası nasıl alınır

Sık sorulan sorular